Hormooncrèmes – Gratis e-book van Huidopleiding®

Herken je dit?

Situaties die je vast kent uit de behandelstoel

Hormooncrèmes zijn de meest gebruikte huidmiddelen in Nederland — en toch ontstaan er steeds dezelfde misverstanden. Dit e-book geeft je een denkmodel om ze te hanteren.

De tube die al maanden in de tas zit

Een cliënte legt haar voet op de steun en zegt meteen: "Ik heb wel zalf van de huisarts, maar ik gebruik hem bijna niet. Het is hormoon, hè." De huid is rood, schilferig en pijnlijk.

De crème die "niet meer werkt"

Vier verschillende verhalen kunnen schuilgaan achter één zin: verkeerde klasse, te weinig gesmeerd, te lang ononderbroken gesmeerd, of een andere diagnose dan waarvoor de crème bedoeld was.

De tube die dagelijks leeg gaat

Hoeveel is eigenlijk genoeg? "Een dun laagje" is geen dosering — het is de zin waarmee tubes van dertig gram een half jaar meegaan en het eczeem nooit rustig wordt.

Na dit e-book weet je:

Wat een dermatocorticosteroïd in de huid doet en welke drie effecten dat oplevert
Hoe de vier sterkteklassen werken en welke klasse op welk lichaamsdeel past
Hoe de vingertopeenheid werkt en wat de maximale hoeveelheid per week is
Wanneer je verwijst naar de voorschrijver en hoe je dat gesprek voert

Wat je leert

Concrete kennis voor in de behandelkamer

Elk onderdeel is direct toepasbaar — geen theorie om de theorie, maar een denkmodel dat je dezelfde dag nog kunt gebruiken.

🔬

Hoe een hormooncrème werkt

Drie effecten in één middel: remming van ontsteking, remming van celdeling en vaatvernauwing. Het resultaat is symptomatische verbetering — en de oorzaak van het eczeem verdwijnt er niet mee.

📊

De vier sterkteklassen

Van klasse 1 (zwak, hydrocortisonacetaat) tot klasse 4 (zeer sterk, clobetasolpropionaat). Niet de klasse alleen bepaalt het risico, maar de klasse in combinatie met de plek en de duur.

🖐

De vingertopeenheid

Één vingertopeenheid is genoeg voor twee handpalmen. Per lichaamsdeel en leeftijd is uitgerekend hoeveel VTE's nodig zijn — inclusief een aparte blik op de voet.

📅

Het smeerschema in fasen

Opstarten, afbouwen, opbouwen bij verslechtering, onderhouden. Wie de fasen kent, kan een cliënt uitleggen waar zij zit en waarom er niets mis is met een crème die er nog steeds is.

💬

Het gesprek met de cliënt

Corticofobie verdwijnt niet door een cijfer of geruststelling. Het e-book geeft concrete zinnen per situatie — wat je kunt zeggen als een cliënt zegt dat ze zo min mogelijk wil gebruiken.

↩️

Wanneer je verwijst

Zeven situaties waarin terugverwijzen de juiste stap is, gesorteerd op urgentie. Van glanzende, dunne huid in een plooi tot een zwangere cliënte die uit voorzorg gestopt is.

Wat er in dit e-book staat

Tien hoofdstukken, één denkmodel

In 2016 werden er bijna vier miljoen recepten voor dermatocorticosteroïden verstrekt in Nederland. De meest voorkomende situatie is niet te veel smeren, maar te weinig. Corticofobie leidt tot onderbehandeld eczeem — en jij bent vaak de eerste bij wie de twijfel wordt uitgesproken.

Een dermatocorticosteroïd heeft drie effecten: het remt de ontsteking, remt de celdeling en vernauws de bloedvaten. De ervaren sterkte hangt af van het molecuul, het vehikel, de toestand van de hoornlaag én tachyfylaxie — het afnemende effect bij langdurig ononderbroken gebruik.

De Nederlandse indeling loopt van klasse 1 (zwak) naar 4 (zeer sterk). Niet alle klassen zijn geschikt voor alle lichaamsdelen. Binnen klasse 3 heeft de NVDV-werkgroep een voorkeur voor mometasonfuroaat en fluticasonpropionaat, omdat ze na opname snel worden afgebroken. Dit hoofdstuk behandelt ook stofnamen, merknamen en substitutie.

Waar de hoornlaag dun is — gelaat, oogleden, plooien, genitaliën — geldt een lagere klasse. De voet vraagt om een aparte blik: de huid is dikker dan elders, maar de ruimtes tussen de tenen en de omgeving van de nagels gedragen zich als dunne huid.

Één vingertopeenheid is circa een halve gram en volstaat voor twee handpalmen. Per lichaamsdeel en leeftijd is nauwkeurig uitgerekend hoeveel VTE's nodig zijn. Daarnaast bestaan maximale hoeveelheden per week bij langdurig gebruik — wie zich daaraan houdt en de juiste klasse gebruikt, heeft een minimale kans op bijwerkingen.

Opstarten bij actief eczeem, langzaam of snel afbouwen op geleide van de huid, zo nodig weer opbouwen, en onderhouden. De volgorde per smeerbeurt is altijd hetzelfde: eerst de hormooncrème op de aangedane plekken, dan de vettende crème over het hele lichaam. De vettende crème stopt niet als de huid rustig is.

Lokale bijwerkingen (huidatrofie, striae), systemische effecten, contactallergie, gebruik in zwangerschap en borstvoeding, rebound en gewenning, en contra-indicaties. Bij correct gebruik — juiste klasse, hoeveelheid en duur — zijn bijwerkingen zeldzaam, ook bij langdurig gebruik.

Concrete zinnen per situatie: wat zeg je als een cliënt "zo min mogelijk" wil gebruiken? Als ze alleen smeert als het echt erg is? Dit hoofdstuk geeft een tabel met veelgehoorde zorgen en wat je kunt zeggen — zonder de zorgen weg te wuiven, en zonder een advies te geven dat bij de arts hoort.

Een invulbaar smeerplan dat je kunt meegeven aan de cliënt. De voorschrijver vult in welk middel bij welke kleur hoort; de cliënt herkent in één oogopslag welke tube waar en wanneer gebruikt wordt. Inclusief instructies voor de volgorde van smeren.

⬇ Download het e-book gratis

Over de auteur

dr. Annemie Galimont-Collen

dr. Annemie Galimont-Collen is dermatoloog, wetenschapper, educator en publiek duider — context creator binnen de zorg. Ze studeerde geneeskunde cum laude aan de KU Leuven en promoveerde op angiogenese en wondgenezing (TNO/LUMC). Sinds 2007 is zij dermatoloog in de tweede lijn.

Binnen de NVDV was zij secretaris van het bestuur en voorzitter van de domeingroep Dermatotherapie. Zij is voorzitter van de richtlijnwerkgroep Voeding, Leefstijl en de Huid. Zij was lid van de werkgroep die de NVDV-leidraad Dermatocorticosteroïden herzag.

In 2017 richtte ze samen met Olivier Galimont Huidopleiding op — productvrij, zonder sponsoring.

"Goede zorg begint bij herkenning. En herkenning begint bij kennis."

Awards

WCS Award 2023 Zorgstem van het Jaar 2025

Badges

BIG-geregistreerd ProCERT ADAP SKIN Auteur van 13 e-books Productvrij

8.500+

zorgprofessionals geschoold

15.000+

gevolgde cursussen

9,0

gemiddelde waardering

2007

dermatoloog sinds

Verder leren

Wil je meer dan de beknopte gids?

Dit e-book is een solide basis. Wie dieper wil, vindt bij Huidopleiding® de volledige cursus met casuïstiek, stroomschema's en accreditatie.

🎓 Cursus Crèmes en hormooncrèmes

Redeneren met de klassen, de keuze van het vehikel, de verschillen tussen crème en zalf, en de wetgeving rond dermatica en cosmetica. Geaccrediteerd, met toets en certificaat. Aangeboden binnen een scholingspakket.

Bekijk de cursus →

🛒 Alle scholingspakketten

Hormooncrèmes maakt deel uit van een breder aanbod van dermatologische nascholing voor zorgprofessionals. Bekijk alle pakketten en kies wat bij jouw beroep en leervraag past.

Naar de shop →

📚 Gratis én betaalde e-books

Huidopleiding® heeft 13 betaalde en 17 gratis e-books — 2.204 pagina's en ruim 666.000 woorden productvrije dermatologische kennis. Altijd gebaseerd op richtlijnen en geschreven door een dermatoloog.

Alle e-books →

Hormooncrèmes
Wat een corticosteroïd doet, hoeveel er nodig is en waar jouw rol ophoudt